Ольхон – Байгалай олтирог

Байгал далай дээрэ 20 гаран олтирогууд бии. Тэдэнэй тоодо Ехэ Тойн, Бага Тойн, Букачан, Борогчин, Баргодоган, Шаргодоран, Изохой, Едор, Хэлтэгэй г.м. олтирогууд ороно. Эгээл бага олтирог гэхэдэ – Модотой. Томо олтирог хадаа Ольхон болоно. Нютагай зон тэрэниие Ойхон гэжэ нэрлэдэг.

Ойхон Байгалай зүрхэн гэхэдэ, алдуу болохогүй. Юундэб гэхэдэ, энэ олтирог Байгалай эгээл тэг дунда оршодог, мүн дүрсөөрөөшье далайдаа адлирхуу. Тэрэнэй утань – 74 километр, үргэниинь 12 километр шахуу болодог. Ойхон шадар Байгалай эгээл гүнзэгынь 1637 м.

Энэ олтирогто сyл губи, тала газар, ой модон, хада хабсагайнууд дайралдадаг. Олтирог дээрэ ехэнхидээ наратай үдэрнүүд болодог.

Ольхон хадаа түүхэтэ ба нангин шүтөөнэй газарнуудаар баян нютагуудай нэгэн. Эндэ үни холоhоо хүнүүд hуурижаhан байна. Ольхон урданай hуудалнуудай үлэгдэлнүүдээр тон баян. Эндэ 143 ехэ бага археологическа зүйлнүүд олдоhон. Эдэ хадаа эртэ урдын гэр байранууд, шулуун харшанууд гэхэ мэтэ ба бэшэшье зүйлнүүд.

Олтирогой алдарта үзэгдэлнүүдэй нэгэн Бурхан байса гээшэ. Урданай үгын үндэhөөр, энэ байрын агы соо Ойхоной эзэн Хан-Хото баабай Сарма Сагаан хатантаяа байрлаhан юм. Тэдэнэй Бүргэд гэжэ хүбүүн ойхоной буряадуудай ууган эсэгэ болоhон гэжэ үльгэр түүхэ соо хэлэгдэдэг. Энэ агыда агууехэ Чингис хаан байрлахадаа, томо шулуун тогоондо мяха шанаhан гэлсэдэг. Олтирогой хабсагайн нэгэндэ Чингисхаан өөрынгөө болон 12 баатарнуудайнгаа дүрсэ зураг орхиhон домогтой. Тэрэ сагhаа хойшо, нютагай буряадууд энэ зурагые «Арын 13 ноёд» гэжэ нэрлээд, шүтэн мүргэжэ байдаг заншалтай.

Иимэрхүү мүргэлтэй үшөө нэгэ газар 1276 м үндэртэй олтирогой Эжимэй хада болоно. Yндэр хадын хормойдо түмэр гэнжэдэ уяатай мүнхэ наhатай хара баабгай байдаг гэжэ үльгэр түүхэдэ хэлэгдэдэг.

Поделиться

Опубликовать в Facebook
Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники
Опубликовать в Яндекс